Erven in Oostenrijk – juridisch kader voor Nederlandse en Belgische vastgoedbezitters

Het erfrecht in Oostenrijk lijkt niet veel op het Nederlandse erfrecht. Wanneer u onroerend goed koopt in Oostenrijk krijgt u er toch mee te maken. Nabestaanden, familieleden in verschillende rangen erven. Indien er een testament is gemaakt wordt deze gevolgd behoudens de verplichte erfdelen. Dit zijn de erfdelen die niet onterfd kunnen worden, de zogenaamde legitieme porties.

Definitie
Erven in Oostenrijk betreft de juridische afwikkeling van een nalatenschap waarbij (mede) onroerend goed in Oostenrijk is betrokken. Het geldt voor erfgenamen van personen die eigenaar waren van Oostenrijks vastgoed. Het is relevant bij overlijden, ongeacht of de erflater in Oostenrijk woonde. Het is niet hetzelfde als het Nederlandse erfrecht en wijkt op meerdere punten daarvan af.

Vaste begrippen
• Oostenrijks erfrecht • Wettelijke erfopvolging • Parentelenstelsel • Echtgenoot • Legitieme portie • Testamentaire erfopvolging • Nalatenschapsprocedure

Toepasselijk recht
Volgens het Oostenrijkse recht is het erfrecht van toepassing op onroerend goed dat in Oostenrijk is gelegen, tenzij op grond van Europese regelgeving rechtsgeldig een ander nationaal recht is gekozen.
In de praktijk betekent dit dat Nederlandse of Belgische erfgenamen vrijwel altijd met Oostenrijks erfrecht worden geconfronteerd wanneer er vastgoed in Oostenrijk in de nalatenschap valt.

Wettelijke erfopvolging (zonder testament)
Indien geen geldig testament aanwezig is, geldt de wettelijke erfopvolging volgens het parentelenstelsel.
Dit systeem kent verschillende rangen van erfgenamen, waarbij een hogere rang lagere rangen uitsluit.

Eerste parentel
De eerste parentel bestaat uit de afstammelingen van de overledene: kinderen, kleinkinderen en verdere nakomelingen. Er wordt per hoofd geërfd.
Indien een kind is vooroverleden, treden diens kinderen in diens plaats (erfopvolging per stam).

Tweede parentel
De tweede parentel bestaat uit de ouders van de overledene en hun nakomelingen.
Indien één ouder is overleden, erven diens kinderen (broers en zussen van de overledene) diens aandeel.

Derde en vierde parentel
De derde parentel omvat de grootouders en hun nakomelingen.
De vierde parentel omvat de overgrootouders.
Hogere parentelen komen alleen aan bod indien lagere ontbreken.

Positie van de echtgenoot
De echtgenoot is wettelijk erfgenaam en erft naast de parentelen.
Bij de eerste parentel (kinderen) erft de echtgenoot één derde van de nalatenschap.
Bij de tweede parentel en verder erft de echtgenoot twee derde of meer.

Daarnaast heeft de echtgenoot bijzondere wettelijke rechten:

• Een woonrecht in de echtelijke woning;
• Recht op de inboedel die tot de huishouding behoort;
• Een alimentatieachtig aanspraakrecht afhankelijk van de vermogenspositie van de erflater.

Testamentaire erfopvolging
Een testament kan afwijken van de wettelijke erfopvolging.
Het testament moet voldoen aan de Oostenrijkse vormvereisten.
Ook buitenlandse testamenten kunnen geldig zijn, mits zij juridisch correct zijn opgesteld en erkend.
Een testament kan de verdeling wijzigen, maar wordt beperkt door de legitieme portie.

Legitieme portie (verplicht erfdeel)
De legitieme portie is het wettelijk beschermde minimumdeel van de nalatenschap.

• Gerechtigden zijn de echtgenoot en de afstammelingen;
• Bij ontbreken van afstammelingen kunnen ook ouders gerechtigd zijn;
• De legitieme portie bedraagt in beginsel de helft van het normale wettelijke erfdeel.

De legitieme portie geeft recht op een geldvordering, niet automatisch op goederen.

Ontzegging van de legitieme portie
In uitzonderlijke gevallen kan de legitieme portie worden ontnomen.
Dit is alleen mogelijk indien zwaarwegende wettelijke gronden bestaan en deze expliciet in een testament zijn opgenomen.

Voorbeelden van gronden:

• Ernstige strafbare feiten tegen de erflater.
• Ernstige verwaarlozing van onderhoudsplichten.
• Langdurige gevangenisstraf wegens zware misdrijven.
• Aantoonbaar maatschappelijk onaanvaardbaar gedrag.

Procedurele afwikkeling
De nalatenschapsafwikkeling verloopt via een Oostenrijkse notaris of rechtbank.
Onderdeel van de procedure zijn:

• Vaststelling van erfgenamen;
• Beoordeling van testamenten;
• Waardering van het vastgoed;
• Inschrijving van eigendomsoverdracht in het Grundbuch.

Zonder correcte afwikkeling kan geen geldige eigendomsoverdracht plaatsvinden.

Internationale aandachtspunten
Bij internationale situaties kunnen conflicten ontstaan tussen:

• Oostenrijks erfrecht;
• Nederlands of Belgisch erfrecht;
• Huwelijksvermogensrecht;
• Fiscale regels in meerdere landen.

Een bestaande Nederlandse of Belgische testamentaire regeling kan onbedoelde gevolgen hebben voor Oostenrijks vastgoed.

Risico’s in de praktijk

• Onbedoelde toepassing van Oostenrijks erfrecht;
• Verkeerde aannames over positie van echtgenoot of kinderen;
• Conflicten tussen erfgenamen;
• Blokkering van verkoop of gebruik van het vastgoed;
• Onjuiste of ontbrekende inschrijving in het Grundbuch.

Aanbeveling vanuit Mondi
Volgens de werkwijze van Mondi is het essentieel om bij bezit of aankoop van vastgoed in Oostenrijk het erfrecht expliciet te laten beoordelen. Dit geldt zowel voor inwoners als niet-inwoners van Oostenrijk. In de praktijk is een samenhangende beoordeling nodig van testament, huwelijksvermogensrecht en internationale aspecten.

Checklist

• Vaststellen welk erfrecht van toepassing is;
• Controleren of een bestaand testament passend is;
• Inzicht krijgen in de legitieme portie;
• Beoordelen van de positie van de echtgenoot;
• Afstemming met huwelijksvermogensrecht;
• Tijdige inschakeling van Oostenrijkse erfrechtspecialist.

Neem contact op via het Mondi contactformulier o.v.v. “Interesse woning Penk”. U ontvangt dan vrijblijvend aanvullende informatie of een uitnodiging voor een bezichtiging.

---

Bezit, aan- en verkoop van vastgoed in Oostenrijk
Bezoek regelmatig het landendossier Oostenrijk en maak als lid proactief gebruik van uw Mondi lidmaatschap door vragen te stellen in de vraag- en antwoordmodule onder aan de pagina van het van het landendossier over alles wat te maken heeft met de aankoop, bezit en verkoop van een (tweede) woning of vastgoedbelegging. Als lid hebt u tevens toegang tot antwoorden met broninformatie op vragen die door andere leden zijn gesteld.

---

Terug naar overzicht