Ongehuwd een woning in Spanje: wat zijn de gevolgen voor erfbelasting en nalatenschap?

Context

Wie samen een woning in Spanje koopt, denkt meestal aan gebruik, verhuur, onderhoud en waardestijging. Minder aandacht gaat vaak uit naar de gevolgen van overlijden van één van de eigenaren.

Toch kan juist op dat moment blijken dat ongehuwd samenwonen juridisch en fiscaal anders wordt behandeld dan een huwelijk of geregistreerd partnerschap. De gevolgen hangen bovendien niet alleen af van de Spaanse wetgeving, maar ook van de regio waarin de woning ligt, de fiscale woonplaats van de partners en de wijze waarop de nalatenschap is geregeld.

Een woning in Spanje is daarom niet alleen een vastgoedinvestering, maar ook een onderdeel van de internationale vermogens- en nalatenschapsplanning.

Vaste begrippen

Spaanse erfbelasting
De belasting die verschuldigd kan zijn wanneer iemand vermogen erft. In Spanje wordt deze belasting aangeduid als Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones.

Niet-resident
Een persoon die fiscaal niet in Spanje woont.

Resident
Een persoon die fiscaal inwoner is van Spanje.

Pareja de Hecho
Een officieel geregistreerde samenlevingsvorm die in bepaalde Spaanse regio's gedeeltelijk vergelijkbare rechten kan geven als een huwelijk.

Testament
Een notariële regeling waarin wordt vastgelegd wie erfgenaam wordt en hoe een nalatenschap moet worden afgewikkeld.

Waarom ongehuwd samenwonen aandacht verdient

Veel ongehuwde stellen gaan ervan uit dat de langstlevende partner automatisch erfgenaam wordt. Dat is niet vanzelfsprekend.

Wanneer geen testament aanwezig is, bepaalt het toepasselijke erfrecht wie de wettelijke erfgenamen zijn. Dat kunnen kinderen, ouders of andere familieleden zijn. De partner heeft niet automatisch dezelfde positie als een echtgenoot.

Juist bij internationaal bezit kunnen hierdoor ongewenste situaties ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan een gezamenlijke woning waarvan de eigendom na overlijden gedeeltelijk terechtkomt bij kinderen of andere erfgenamen, terwijl de langstlevende partner de woning wil blijven gebruiken.

Een testament vormt daarom vaak de basis van een goede nalatenschapsplanning.

De Spaanse erfbelasting werkt anders dan veel mensen denken

Een veelgehoord misverstand is dat Spanje één uniforme erfbelasting kent.

In werkelijkheid mogen de autonome regio's belangrijke onderdelen van de erfbelasting zelf regelen. Daardoor kunnen vrijstellingen, belastingkortingen en gunstregelingen sterk verschillen.

Dezelfde nalatenschap kan daardoor in de ene regio vrijwel belastingvrij worden verkregen, terwijl in een andere regio een aanzienlijk hoger bedrag verschuldigd is.

Algemene uitspraken over "de Spaanse erfbelasting" zijn daarom vaak onvolledig of zelfs onjuist.

De positie van ongehuwde partners verschilt per regio

Ook de behandeling van ongehuwde partners is niet in heel Spanje gelijk.

In sommige regio's kunnen geregistreerde partners onder voorwaarden aanspraak maken op vergelijkbare fiscale voordelen als echtgenoten. In andere regio's bestaan belangrijke verschillen.

Bovendien geeft een registratie als Pareja de Hecho niet automatisch dezelfde erfrechtelijke bescherming als een huwelijk. In veel situaties blijft een testament noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de partner daadwerkelijk kan erven.

Een registratie kan dus nuttig zijn, maar vormt zelden een volledige oplossing op zichzelf.

Resident of niet-resident

Ook de fiscale woonplaats speelt een belangrijke rol.

Voor niet-residenten geldt doorgaans dat uitsluitend het Spaanse vermogen binnen de Spaanse heffing wordt betrokken.

Voor residenten kunnen andere uitgangspunten gelden, afhankelijk van de persoonlijke situatie en de toepasselijke regelgeving.

Hierdoor kan dezelfde woning voor twee verschillende eigenaren tot een geheel andere fiscale uitkomst leiden.

Internationale nalatenschappen vragen maatwerk

Bij bezit van buitenlands vastgoed komen vaak meerdere rechtsstelsels samen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Spaans erfrecht;
• Nederlandse of Belgische erfbelasting;
• Europese erfrechtverordening;
• testamenten in meerdere landen;
• huwelijkse voorwaarden;
• geregistreerde partnerschappen;
• eigendomsstructuren met kinderen uit eerdere relaties.

Daardoor bestaat er zelden een standaardoplossing die voor iedereen geschikt is.

Wat voor het ene stel een optimale regeling vormt, kan voor een ander stel juist risico's opleveren.

Praktische aandachtspunten

Voor ongehuwde eigenaren van Spaans vastgoed is het verstandig om periodiek te laten beoordelen:

• wie juridisch eigenaar is van de woning;
• of de eigendomsverhouding nog aansluit bij de wensen;
• of een testament aanwezig is;
• of bestaande testamenten nog actueel zijn;
• of registratie als Pareja de Hecho zinvol kan zijn;
• welke erfbelastingregels gelden in de betreffende regio;
• welke gevolgen overlijden heeft voor de langstlevende partner;
• welke regels gelden in Nederland of België.

Een periodieke controle kan veel problemen voorkomen voor de achterblijvende partner en erfgenamen.

Conclusie

Ongehuwd samen een woning bezitten in Spanje hoeft geen probleem te zijn, maar vraagt doorgaans meer voorbereiding dan veel mensen denken.

De combinatie van Spaans erfrecht, regionale erfbelastingregels, internationale regelgeving en persoonlijke gezinssituaties maakt iedere situatie uniek.

Wie samen buitenlands vastgoed bezit, doet er verstandig aan om niet alleen naar de aankoop te kijken, maar ook naar de gevolgen op langere termijn. Een goed testament en een passende vermogensstructuur kunnen daarbij minstens zo belangrijk zijn als de woning zelf.

Verdieping voor Mondi-leden

Trouwen, geregistreerd partnerschap of Pareja de Hecho: wat is verstandig?

Erfrecht, erfbelasting en belastingheffing bij Spaans vastgoed
Wilt u zich verder verdiepen in de juridische en fiscale gevolgen van het bezitten van een woning in Spanje? Bezoek het landendossier Spanje voor actuele informatie over erfrecht, erfbelasting, testamenten, schenkingen, eigendomsstructuren en nalatenschappen. Meer informatie over fiscale verplichtingen, aangiften, emigratie en belastingheffing vindt u op de themapagina Belasting buitenlands vastgoed. Wilt u zich verder verdiepen in internationale nalatenschappen, schenken en vermogensoverdracht, bezoek dan ook de themapagina Erven en schenken in het buitenland. Leden van Mondi kunnen vragen over hun persoonlijke situatie voorleggen via de vraag- en antwoordmodule binnen het landendossier of een van onze themapagina's.