PACS of huwelijk in Frankrijk: wat is het verschil en wanneer is een PACS interessant?

Waarom kiezen sommige stellen voor een PACS?

Een PACS kan interessant zijn voor stellen die hun relatie formeel willen regelen, maar niet willen trouwen. Dat speelt regelmatig bij samengestelde gezinnen, bij partners die eerder gehuwd zijn geweest of bij mensen die wel een zekere juridische en fiscale structuur wensen, maar geen huwelijk passend vinden. In de Franse praktijk wordt een PACS ook gebruikt als tussenweg: formeler dan samenwonen, maar minder vergaand dan een huwelijk.

Voor veel buitenlandse eigenaren of kopers van vastgoed in Frankrijk zit de relevantie vooral in twee punten: fiscaliteit en planning bij overlijden. Daar ontstaat ook vaak de meeste verwarring. Een PACS is namelijk niet hetzelfde als een Nederlands samenlevingscontract, en ook niet hetzelfde als een huwelijk.

Belangrijk verschil: een PACS maakt u niet automatisch erfgenaam

Dat is waarschijnlijk het belangrijkste punt. Wie in Frankrijk een PACS sluit, wordt daardoor niet automatisch erfgenaam van de partner. Zonder testament gaat de nalatenschap in beginsel naar de wettelijke erfgenamen, zoals kinderen of andere familieleden. Dat betekent dat een PACS op zichzelf onvoldoende is als men elkaar bij overlijden daadwerkelijk wil laten erven. Daarvoor blijft een testament noodzakelijk.

Juist op dat punt gaat het in de praktijk nogal eens mis. Stellen denken soms dat de registratie van een PACS voldoende is om elkaar juridisch te beschermen. Dat is niet zo. Een PACS kan fiscaal gunstig zijn, maar vervangt geen testamentaire planning.

Franse erfbelasting: groot verschil tussen wel of geen PACS

Daar staat tegenover dat een PACS voor de Franse erfbelasting wél van grote betekenis kan zijn. Wie zonder huwelijk of PACS van zijn of haar partner erft, kan in Frankrijk in beginsel worden geconfronteerd met het hoge tarief dat geldt tussen niet-verwante personen. In de praktijk wordt daarbij vaak verwezen naar 60 procent. Voor partners die rechtsgeldig met elkaar zijn gepacseerd, geldt juist een vrijstelling van Franse erfbelasting over wat zij van elkaar verkrijgen. Maar nogmaals: die vrijstelling heeft alleen nut als de partner ook werkelijk iets verkrijgt, bijvoorbeeld via een testament.

PACS en belastingen: wel gezamenlijke fiscale behandeling

Een PACS heeft in Frankrijk ook fiscale gevolgen tijdens leven. Partners worden in beginsel gezamenlijk belast voor de inkomstenbelasting en zijn daarbij ook onderworpen aan regels van fiscale hoofdelijke aansprakelijkheid. Daarmee ligt de fiscale behandeling dichter bij het huwelijk dan veel mensen denken. Dat kan voordelen bieden, maar vraagt ook om inzicht in de praktische gevolgen, zeker wanneer inkomens, vastgoed of vermogensbestanddelen ongelijk verdeeld zijn.

PACS is geen huwelijk

Hoewel een PACS in Frankrijk een officiële status heeft, biedt deze samenlevingsvorm niet automatisch dezelfde civielrechtelijke bescherming als een huwelijk. Voor estate planning, bescherming van de langstlevende partner en de positie binnen samengestelde gezinnen is een PACS daarom lang niet altijd voldoende. Wie Franse eigendommen bezit of wil kopen, doet er verstandig aan niet alleen naar de fiscale aantrekkelijkheid te kijken, maar juist ook naar de beperkingen.

Wanneer is een PACS vooral interessant?

Een PACS kan met name interessant zijn voor stellen die:

- Hun relatie formeel willen vastleggen zonder te trouwen;
- In Frankrijk wonen of daar een duidelijke juridische band hebben;
- De Franse erfbelasting tussen partners willen vermijden;
- Bereid zijn daarnaast een testament en bredere vermogensplanning op te stellen.

Wanneer is extra voorzichtigheid nodig?

Extra oplettendheid is nodig als:

- Eén of beide partners kinderen uit een eerdere relatie hebben;
- Er al Frans vastgoed aanwezig is of wordt aangekocht;
- Men ten onrechte denkt dat een PACS automatisch tot erfrecht leidt;
- Men vanuit Nederlandse of Belgische logica veronderstelt dat een samenlevingscontract in Frankrijk dezelfde uitwerking heeft.

Conclusie

Een PACS kan in Frankrijk nuttig zijn, vooral vanuit fiscaal oogpunt. Maar wie de relatie en vermogensoverdracht goed wil regelen, moet verder kijken dan alleen de registratie van een PACS. Zonder testament bestaat er geen automatisch erfrecht tussen PACS-partners. Juist daarom is het van belang om de gekozen samenlevingsvorm, de eigendomsstructuur van eventueel vastgoed en de erfrechtelijke planning goed op elkaar af te stemmen.

Mondi ziet in de praktijk dat juist op dit snijvlak van samenleven, erven en buitenlands vastgoed kostbare misverstanden ontstaan. Een PACS kan dus zinvol zijn, maar alleen als duidelijk is wat het wél en niet regelt.