AOW en emigratie: wat behoudt u en wat verandert?

Wat betekenen AOW-opbouw en AOW-verzekering?

De AOW is het basispensioen van de Nederlandse overheid. U bouwt AOW op over perioden waarin u verzekerd bent voor de AOW. Dat is iets anders dan pensioen dat u via een werkgever of zelf heeft opgebouwd. Dit artikel gaat over de Nederlandse AOW. Voor het Belgische wettelijke pensioen gelden andere regels.

Raakt u opgebouwde AOW kwijt als u emigreert?

Nee. Een verhuizing naar het buitenland maakt eerder opgebouwde AOW niet ongedaan. De hoogte van uw latere AOW hangt wel samen met het aantal jaren waarin u verzekerd bent geweest.

In de vijftig jaar vóór uw AOW-leeftijd bouwt u voor ieder verzekerd jaar 2 procent AOW op. Wie in die hele periode verzekerd is, heeft 100 procent opgebouwd. Bent u bijvoorbeeld vijf jaar niet verzekerd geweest, dan kan uw AOW-opbouw daardoor 10 procent lager zijn. Dit rekenvoorbeeld gaat ervan uit dat u in die jaren niet op een andere manier verzekerd bent.

Oudere berekeningen kunnen een ander resultaat laten zien. De AOW-leeftijd en de opbouwsystematiek zijn gewijzigd. De toepasselijke periode hangt af van uw AOW-leeftijd en uw persoonlijke verzekeringsgeschiedenis. Een algemene berekening op basis van vaste leeftijden zoals 15 en 65 jaar geeft daarom niet voor iedereen de juiste uitkomst.

Stopt de AOW-opbouw zodra u Nederland verlaat?

Meestal bent u niet meer verzekerd voor de AOW als u buiten Nederland gaat wonen of werken. Dat hangt echter af van de regels die op uw woon- en werksituatie van toepassing zijn. U kunt bijvoorbeeld verzekerd blijven als u in Nederland werkt, voor de Nederlandse overheid in het buitenland werkt of tijdelijk door uw Nederlandse werkgever wordt gedetacheerd.

Woont u in het ene land en werkt u in het andere, of werkt u in meerdere landen? Dan is niet automatisch duidelijk in welk land u sociaal verzekerd bent. Vraag de SVB vóór vertrek om uw situatie te beoordelen. Bij tijdelijke werkzaamheden in een EU-, EER- of verdragsland kan een A1-verklaring of een certificate of coverage bewijs geven van het land waar u verzekerd bent.

Uitschrijving bij de gemeente en AOW-verzekering zijn niet hetzelfde. Wie in een periode van een jaar langer dan acht maanden buiten Nederland verblijft, moet het vertrek melden bij de Nederlandse gemeente. Dat geldt ook als u uw woning in Nederland aanhoudt. De uitschrijvingsplicht bepaalt op zichzelf niet of u verzekerd blijft voor de AOW.

Is een tweede woning in het buitenland hetzelfde als emigreren?

Nee. De aankoop van een buitenlandse tweede woning betekent op zichzelf niet dat u Nederland heeft verlaten of niet meer verzekerd bent voor de AOW. Uw feitelijke woon- en werksituatie blijft van belang. Verblijft u langere tijd in het buitenland, controleer dan afzonderlijk of u zich moet uitschrijven en of uw AOW-verzekering verandert.

Kunt u na emigratie vrijwillig AOW blijven opbouwen?

Als u niet meer verplicht verzekerd bent, kunt u onder voorwaarden een vrijwillige AOW-verzekering aanvragen. U moet direct vóór uw vertrek in beginsel ten minste één jaar achter elkaar verzekerd zijn geweest. Bepaalde perioden waarin u in het jaar vóór vertrek verplicht verzekerd was in een EU-land kunnen soms meetellen. U moet de verzekering aanvragen binnen één jaar vanaf het moment waarop u niet meer verzekerd bent en u mag de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt. Een vrijwillige verzekering kan doorgaans maximaal tien jaar duren; er bestaan uitzonderingen.

De verzekering is niet automatisch en er is premie aan verbonden. De premie hangt mede af van uw inkomen. Vraag de Sociale Verzekeringsbank (SVB) daarom tijdig welke voorwaarden in uw geval gelden en wat de verzekering kost. Een vrijwillige AOW-verzekering staat los van de vrijwillige verzekering voor de Algemene nabestaandenwet (Anw).

Kunt u uw AOW in het buitenland ontvangen?

In veel landen kunt u AOW ontvangen, maar het bedrag dat u krijgt kan verschillen. De AOW kent in hoofdlijnen een norm van 50 procent van het netto minimumloon voor partners en een norm van 70 procent voor alleenstaanden. Die hogere alleenstaandennorm kan niet in ieder land volledig worden uitbetaald. Afhankelijk van het land en de afspraken met Nederland kan de uitbetaling beperkt zijn tot de norm voor partners. Controleer daarom bij de SVB welke regels voor uw bestemmingsland gelden.

Naast de regels voor uitbetaling kunnen inhoudingen veranderen. Denk aan loonbelasting, premies voor Nederlandse volksverzekeringen of een bijdrage voor zorgkosten via het CAK. Welke inhoudingen gelden, verschilt per land en persoonlijke situatie.

Ook uw leefsituatie kan invloed hebben op de hoogte van de AOW. De SVB beoordeelt of u voor de AOW als alleenstaand geldt of een gezamenlijke huishouding heeft. Geef veranderingen in uw adres of leefsituatie daarom zelf door. In sommige landen vraagt de SVB om een bewijs dat u nog in leven bent.

AOW en AIO zijn verschillende regelingen

De AIO-aanvulling is een inkomensaanvulling voor mensen met een laag inkomen die aan de voorwaarden voldoen. De AIO is geen onderdeel van de AOW-opbouw en is niet hetzelfde als uw opgebouwde AOW. Verhuist u buiten Nederland, dan stopt uw AIO-aanvulling in principe. Voor tijdelijk verblijf in het buitenland gelden aparte regels. Ontvangt u een AIO-aanvulling, bespreek uw verhuisplannen dan vooraf met de SVB.

Wanneer moet u de AOW aanvragen?

Woont u tegen uw AOW-leeftijd buiten Nederland, begin dan op tijd met de aanvraag. De SVB adviseert om ongeveer zes maanden vóór uw AOW-leeftijd met de aanvraag te starten. Waar u de aanvraag indient, hangt onder meer af van uw woonland en uw verzekeringsgeschiedenis. In een EU-, EER- of verdragsland kan de aanvraag via de pensioeninstantie van uw woonland lopen.

Wat controleert u vóór vertrek?

Bekijk in Mijn SVB hoeveel AOW u tot nu toe heeft opgebouwd. Vraag daarna na of u na vertrek verzekerd blijft, of vrijwillige verzekering mogelijk is en welke aanvraagtermijn geldt. Ontvangt u al AOW, informeer dan naar de regels voor uitbetaling in uw bestemmingsland, mogelijke inhoudingen, een eventueel levensbewijs en het doorgeven van wijzigingen.

In de ledenverdieping staan praktische controlepunten voor het beoordelen van uw AOW-opbouw, de vrijwillige verzekering en de gevolgen van een verhuizing voor uw partner of eventuele AIO-aanvulling.

Meer informatie van de SVB

• AOW-verzekering en opbouw
• Voorwaarden voor vrijwillig verzekeren
• AOW ontvangen buiten Nederland
• AOW aanvragen vanuit het buitenland