Voorkom een taalbarrière

Het spreken van de taal is onontbeerlijk voor een succesvol verblijf in een ander land. Ook voor de tweedehuizenbezitter is het handig om méér te spreken dan een mondje schoolfrans, Spaans-met-handen-en-voeten of een beetje steenkolenengels. Maar hoe leer je het best een vreemde taal?

Mensen kunnen niet zonder taal. De mate waarin we de taal in de volle breedte beheersen, bepaalt voor een groot deel het succes in ons persoonlijke en beroepsleven. Kinderen leren een taal al spelenderwijs. Klanken en woorden uit de omgeving worden opgepikt en zorgen uiteindelijk voor taalbegrip. Of zoals voormalig bijzonder hoogleraar tweedetaalverwerving en auteur van misdaadromans René Appel zegt: “Kinderen begrijpen vaak al een heleboel, voordat ze de taal ook daadwerkelijk gaan gebruiken. Ook veel volwassenen hebben zo’n ‘stille periode’ nodig bij het zich eigen maken van een vreemde taal.” Maar bij volwassenen gaat taalverwerving niet meer vanzelf. Om een tweede taal te kunnen leren kunt u bijvoorbeeld een taalcursus of -workshop volgen of meedoen aan een taalreis. Het aanbod is enorm. En als we de wervende teksten mogen geloven, is ook nog eens alles mogelijk.

Volg een taalcursus
Te mooi om waar te zijn? Volgens René Appel is het in ieder geval goed om te kijken naar de cursus of methode. “Communicatie is ‘in’. Het is echter belangrijk dat de manier van leren ook goed bij een persoon past. Vaak wordt er een heleboel beloofd. Alles kan in een relatief korte periode en ook nog eens ‘op maat’. In de praktijk werkt het vaak niet zo en is het nauwelijks echt maatwerk te noemen.” Toch is het volgens Appel zeker de moeite waard een taalcursus te volgen. “Dat is wel zo handig als je naar het buitenland gaat. Al was het alleen maar om alvast een basis te leggen. In het betreffende buitenland kun je dan de puntjes op de ‘i’ zetten. Helaas bestaat er geen keurmerk voor goede en betrouwbare cursussen. En met de wildgroei aan cursussen zou dat geen overbodige luxe zijn.”

Van e-learning naar ‘blended learning’
Het ILC Taleninstituut biedt al zestien jaar taalcursussen aan. “Het instituut is dan ook geen ééndagsvlieg te noemen die meevaart - of beter nog meevliegt - op de hype die communicatie heet”, volgens directeur Annemieke Schoone. Hoewel Annemieke Schoone erkent dat ‘op maat gesneden’ een veelgebruikte open deur is, blijft het een mooie binnenkomer. Naast de cursus met wanneer nodig aangepaste roostering leert de cursist via zelfstudie, cd-rommateriaal, video, presentaties en internet. Laatstgenoemde, in de vorm van het zogeheten e-learning, beleefde een aantal jaren geleden zijn hoogtepunt. Het ILC is echter teruggekomen op deze nogal gehypete leermethode. “De hype is een beetje geweest. Ook wij hebben deze vorm van leren geïntroduceerd, maar de verwachtingen bleken te hoog. We zijn daarmee gestopt. Het bleek namelijk lastig te zijn om mensen achter de pc te houden. De meeste mensen hebben een motivator nodig. Persoonlijk contact blijkt heel belangrijk, als stok achter de deur. Anders raakt het leren snel in het slop. Bovendien bleken veel huiscomputers niet in staat de soms zware bestanden binnen te halen”, aldus directeur Schoone. Het ILC onderzoekt of e-learning nog recht heeft op een tweede kans. “Dat zou dan in ieder geval in een andere vorm zijn, bijvoorbeeld via het toesturen van nieuw materiaal via de e-mail of door het sturen van een link naar een interessante website. De verwachting is dat het leren van een taal wel kan door middel van e-learning, maar dan heel duidelijk in een ondersteunende rol. Persoonlijk contact blijft daarbij heel belangrijk, het zogenaamde ‘blended learning’.

Durf de taal te spreken
De Nederlandse Nel Mallegrom deed het anders. Zonder enige taalcursus te hebben gevolgd, afgezien van een cursus Frans lang geleden, vertrok ze samen met haar man naar Frankrijk. Zij sprak al redelijk Frans, door de vele vakanties in het land, en woont nu alweer enkele jaren ten zuiden van het Franse Autun, in de Morvan. “Ik kon me in het begin redelijk behelpen in de Franse taal. Op een gegeven moment ben ik via een buurman in aanraking gekomen met de IFPA. Dit instituut biedt gratis, want gesubsidieerde, taallessen voor buitenlanders. Een mooie gelegenheid om mijn taalniveau op te krikken. Van de cursus die gegeven werd door een Française, heb ik veel opgestoken. De lessen worden gegeven aan mensen met verschillende nationaliteiten, waardoor je gedwongen bent in de Franse taal te communiceren. Het taalniveau verschilt van persoon tot persoon. Op dit moment ben ik trouwens alweer bezig met een cursus voor gevorderden. Als ik mensen nog een tip mag meegeven: durf de taal zoveel mogelijk te spreken, daar leer je het meeste van.”

Integreren door de taal
Makkelijker gezegd dan gedaan? Volgens René Appel verschilt het per persoon. “Mensen leren op verschillende manieren. Sommigen vinden het makkelijk om met een taal geconfronteerd te worden. Door te communiceren leer je de taal. Sommige mensen vinden het echter, in tegenstelling tot kinderen, gênant een taal te gebruiken die ze niet goed beheersen. Zij leren eerst, voordat ze de taal ook echt gaan gebruiken. In beide gevallen is het belangrijk om veel met de taal bezig te zijn. Dus niet alleen tijdens de les, maar ook daarbuiten. Alles wat je tot je kunt nemen, zoals kranten, tijdschriften, stripboeken, televisieprogramma’s en films, kan bijdragen tot het je snel eigen maken van de taal.” Dus goede communicatie in een vreemd land is bijna van levensbelang? Appel: “Absoluut. Het is dé manier om te integreren in een nieuw land. Het is jammer als dat gezien wordt als een barrière, want het is juist heel positief om daar mee bezig te zijn.” Kortom: het leren van de taal van uw gastland stelt u niet alleen in staat om u op eenvoudige wijze uit te drukken in alledaagse situaties, maar zelfs om vriendschappen te sluiten, zakelijke relaties aan te gaan en meer van het te land begrijpen.

De populairste leermethoden
De Europese Commissie deed een aantal jaren geleden onderzoek naar Europeanen en hun talen. Er werden ruim 15.900 mensen ondervraagd over talenkennis en over hun houding ten opzichte van het leren van talen.
Bij het voorleggen van een aantal leermethoden werden de meeste geschikt bevonden. Drie methoden waren echter het meest populair:

• langdurig of veelvuldig verblijven in het land waar de taal gesproken wordt (94 procent);
• informele gesprekken met een moedertaalspreker (92 procent);
• privé-taalles van een leraar (90 procent).

Doorgaans werden methoden voor zelfstudie maar door weinig ondervraagden geschikt gevonden (video 4 procent, internet en cd-rom 3 procent). In Ierland, Oostenrijk en Finland was een relatief groter aantal mensen geïnteresseerd in cassettes en cd’s. Een relatief groter aantal mensen in Portugal, Finland en het Verenigd Koninkrijk was geïnteresseerd in boeken. In België, Nederland en Finland waren vooral methoden via televisie en radio populair.