Stad van de toekomst

Een droom, een fata morgana, een poel van verderf, waanzin - over Dubai lopen de meningen uiteen, maar een ding is zeker: in het woestijnstaatje gebeurt iets heel bijzonders. Al jaren. Midden in de woestijn rijzen de meest fantastische gebouwen als paddenstoelen uit de grond, waarin de grootst mogelijke weelde en luxe worden tentoongespreid. Het kan niet gek genoeg in het lustoord aan de Perzische Golf. Voor architecten en projectontwikkelaars is het dan ook het paradijs: er is plaats voor zowat elk project, van gigantische palmeilanden tot veruit de hoogste wolkenkrabber ter wereld.

Met Dubai is het hard gegaan. In 1978 vertrok ingenieur Fons Waals naar het emiraat voor een Nederlands bouwconcern dat participeerde in de aanleg van de Jebel Ali-haven. Dubai is van oudsher een vrijhandelszone, en Jebel Ali moest, als grootste door mensen gemaakte haven, een belangrijke schakel gaan vormen in de internationale handel. ‘Ik ging eerst drie maanden alleen,’ vertelt Waals. ‘Dat was de regel, want het is maar de vraag of je het uithoudt in de barre omstandigheden daar. Ik woonde in een compound, zeg maar een barak. Maar toen mijn gezin overkwam, werd net het bungalowpark voor werknemers opgeleverd. Daar was het erg comfortabel leven.’ Waals had een leidinggevende functie, zoals alle westerlingen in Dubai. Het zware werk wordt gedaan door Indiërs en Pakistanen. ‘En denk maar niet dat je ooit Arabieren ziet werken,’ zegt Waals. ‘Die zorgen altijd dat ze een belang van eenenvijftig procent verkrijgen, en zitten vervolgens met hun poten op de kassa.’

Superlatieven
In 1979 was het werk gedaan en vertrok Waals weer naar Nederland. Een jaar later opende Jebel Ali en begon de groei van Dubai pas echt. ‘Toen ik er zat was er niets, vergeleken met nu. Ik woonde vijfentwintig kilometer van de toenmalige stad rond Dubai Creek. Op een rotonde op de weg naar de stad stond een klokkentoren. Naar hun idee was dat een fraai stukje architectonisch vernuft. Verder had elke grote hotelketen wel een mooi en uiterst luxueus hotel, met bijvoorbeeld een waterval in de lobby.’ Maar dat is niets vergeleken bij het Dubai van nu. In 1999 opende het enige 7-sterrenhotel ter wereld haar deuren, het Burj al-Arab. Het gebouw is ruim 300 meter hoog en ligt op een kunstmatig eiland. Een overnachting begint bij zo’n 800 dollar, maar dat loopt al gauw op tot 6.000. Het hotel is exemplarisch voor het emiraat: het is een opeenhoping van superlatieven. Maar de tijd staat niet stil, dus Dubai is al weer een aantal stappen verder. De wolkenkrabbers schieten als paddenstoelen uit de grond. Een kwart van alle torenkranen ter wereld staat in Dubai. Halverwege 2009 wordt de Burj Dubai opgeleverd. De hoogte van deze ‘Dubai-toren’ blijft tot de opening geheim, maar vast staat dat het gevaarte minimaal 800 meter op zal rijzen uit de woestijn. Daarmee is het verreweg het hoogste gebouw ter wereld. Daarnaast wordt er momenteel gebouwd aan zeventien gebouwen hoger dan 300 meter, en zijn er nog vijf van dergelijke projecten goedgekeurd, het grootste de Pentominium- toren van 516 meter. Maar er is alweer een voorstel gelanceerd voor de volgende kolos: als de plannen voor Al Burj (‘De toren’) goedgekeurd worden, zal Dubai over een aantal jaar worden gedomineerd door een gevaarte van 1.050 meter hoogte.

Kamelen
Fons Waals is een aantal jaren geleden nog eens terug geweest naar het emiraat. ‘Het is ongelofelijk wat daar in een kwart eeuw is gebeurd,’ zegt hij. ‘Als ik vroeger naar de stad reed, ging dat over een voor die tijd moderne weg, met twee keer twee rijbanen met aan weerszijden woestijn. Nu liggen daar twee keer zes rijstroken, en links en rechts staan futuristische gebouwen. Kom daar in Nederland eens om. Hier duurt het twintig jaar om een vergunning te krijgen.’ De emirs van Dubai uit de Maktoum-dynastie doen er alles aan om dat te voorkomen. Jebel Ali werd gebouwd onder het motto ‘bouw het en ze zullen komen’, doelend op olietankers. Die kwamen inderdaad, mede als gevolg van de oorlog tussen Iran en Irak. Maar er is meer aan de hand. Na de Tweede Wereldoorlog werd er olie gevonden in Dubai. Dat was lange tijd een belangrijke motor van de economie, maar het einde van de voorraden is in zicht. Sjeik Rashid bin Saeed Al Maktoum, emir van 1979 tot 1990, zei eens: ‘Mijn grootvader reed op een kameel, mijn vader reed op een kameel, ik rijd in een Mercedes, mijn zoon rijdt in een Land Rover, zijn zoon zal in een Land Rover rijden, maar diens zoon rijdt weer kameel.’ Dubai wil er alles aan doen om rijk te blijven, en investeert enorm in de toeristische sector. Sinds Rashids zoon Mohammed aan de macht is (2006), staat de ontwikkeling in een nog hogere versnelling. En het lijkt te werken: van heinde en ver stromen de projectontwikkelaars toe, en er zijn maar weinig projecten die afgekeurd worden.

Poel van verderf
In het voetspoor van de bouwers volgen daadwerkelijk de toeristen. Onder hen zijn ook veel westerlingen, want Dubai is zeer liberaal, zeker voor een land in het Midden-Oosten. Waals: ‘Toen ik in Dubai woonde was het al een vrij en modern land. Streepjescodes in de supermarkt waren normaal en het rijbewijs was al op creditcard-formaat. Vrouwen hoefden geen hoofddoek te dragen en konden veilig alleen over straat. Dat is nu nog steeds. Geen wonder, want de straffen zijn zeer streng. Er is weinig politie op straat, maar als je iets flikt en ze komen erachter, dan ben je de sigaar. Gevangenissen zijn er geen pretje, en ook als buitenlander mag je daar uitgebreid kennis mee maken alvorens je het land uit wordt gezet.’ Het duidelijkst komt de islamitische inslag van het land nog naar voren in de drankwetgeving. ‘Eind jaren zeventig moesten we een drankvergunning hebben,’ zegt Waals. ‘Daarmee mocht je dan voor 300 gulden in de maand alcohol kopen. Dat kregen we bij lange na niet op. Hoewel er in de Nederlandse gemeenschap natuurlijk ook lieden waren die daar niet genoeg aan hadden. Er werd wat af gedronken. Als er een feestje was, was het niet ongebruikelijk dat de piano de trap afging.’ Vandaag de dag is alcoholverkoop beperkt tot de hotels. Arabieren krijgen officieel geen drank, maar het is publiek geheim dat er overal wel aan te komen valt. Zo kent Dubai ondanks een verbod een florerende prostitutie, waar welgestelden uit het hele Midden-Oosten dankbaar gebruik van maken. De overheid knijpt een oogje toe, want ook de plukkers van verboden vruchten komen geld brengen. In conservatieve kringen wordt Dubai dan ook gezien als een poel van verderf en decadentie. Je zou ook kunnen zeggen dat dit soort dingen nu eenmaal gebeuren waar het geld rolt. En dat doet het in Dubai, in ruime mate.

Landendossier
	Meer informatie over de aanschaf en bezit van een (tweede) huis in Dubai