Nieuwe tarieven, nieuwe mogelijkheden?

Volgend jaar verandert het Nederlandse successierecht. Niet alleen veranderen de tarieven, maar ook de namen. De naam ‘successierecht’ verandert in ‘erfbelasting’ en ‘schenkingsrecht’ verandert in ‘schenkbelasting’. In dit artikel komen de belangrijkste veranderingen aan de orden. Bovendien maken we een vergelijking met het successierecht in Spanje en laten we u zien waar de mogelijkheden liggen om te besparen op successierecht.

In het vorige magazine hebben we al aangekondigd dat de successiewet volgend jaar gewijzigd zal worden. In april van dit jaar zijn de wijzigingen door staatsecretaris De Jager van Financiën bekendgemaakt. In de nieuwe Nederlandse wetgeving verandert de naam ‘successierecht’ in ‘erfbelasting’ en ‘schenkingsrecht’ in ‘schenkbelasting’. Het doel van de wijzigingen is het kostenneutraal moderniseren van de huidige wetgeving.

Tarieven
Belangrijk is dat vrijwel alle tarieven veranderen in Nederland per 1 januari 2010. Het maximale tarief voor naaste verwanten, zoals partners en kinderen, wordt in Nederland verlaagd van zevenentwintig naar twintig procent. Het tarief voor familieleden (huidige maximumtarief drieënvijftig procent) en overige verkrijgers (huidig maximumtarief achtenzestig procent) wordt samengevoegd en er komt een aparte categorie voor kleinkinderen (huidig maximumtarief 43,2 procent).

De tarieven komen er onder de nieuwe wetgeving als volgt uit te zien:

Verkrijging	echtgenoten/partners/kinderen	Kleinkinderen	Familie/derden
Tot € 125.000	10 procent	18 procent	30 procent
€ 125.000 en meer	20 procent	36 procent	40 procent

Vrijstellingen
De drempelvrijstellingen worden in de meeste gevallen verhoogd. Tot nu toe vervallen de vrijstellingen als de verkrijging boven het drempelbedrag uitkomt. Onder de nieuwe wetgeving veranderen de bestaande drempelvrijstellingen in “voetvrijstellingen”. Een voetvrijstelling blijft ook bestaan als de verkrijging meer dan de vrijstelling bedraagt. Dus alleen over het meerdere wordt belasting geheven.

Vrijstellingen bij erfenissen:

• Voor partners geldt dat de vrijstelling wordt verhoogd van 532.570 naar 600.000 euro. Deze vrijstelling wordt verlaagd als er recht op pensioen, lijfrente of een periodieke uitkering bestaat, maar blijft minimaal 150.000 euro bedragen.
• Voor kinderen vanaf drieëntwintig jaar geldt tot een verkrijging van 27.309 euro momenteel een vrijstelling van 10.323 euro- is de verkrijging hoger, dan vervalt de vrijstelling- en voor kinderen jonger dan drieëntwintig jaar gelden leeftijdsafhankelijke vrijstellingbedragen. Vanaf 2010 geldt er een voetvrijstelling van 19.000 euro.
• Voor kleinkinderen wordt de vrijstelling vanaf 2010 verhoogd van de huidige 1.976 euro naar 19.000 euro.
• Het vrijstellingsbedrag voor overige verkrijgers wordt verhoogd van 1.976 euro naar 2.000 euro.

Spaanse tarieven
In vergelijking met Nederland betalen niet-residenten in Spanje aanzienlijk meer successierechten. Dit komt door hogere tarieven en een veel lagere vrijstelling. Daarom is het voor tweedehuizenbezitters in Spanje (niet-residenten) verstandig om de nieuwe situatie nog eens naast de Spaanse tarieven te leggen.

Vrijstellingen (niet-residenten):

• Voor partners: 15.956 euro (in Nederland 532.570 euro en vanaf 2010 600.000 euro)
• Voor kinderen: 15.956 euro (in Nederland 10.323 euro en vanaf 2010 19.000 euro)

De Spaanse tarieven:

Belastbaar bedrag	vast bedrag	Percentage over het meerdere
0	0	7,65%
7.993	611	8,50%
15.980	1.290	9,35%
23.968	2.037	10,20%
31.955	2.851	11,05%
39.943	3.734	11,90%
47.930	4.685	12,75%
55.918	5.703	13,60%
63.905	6.789	14,45%
71.893	7.943	15,30%
79.880	9.166	16,15%
119.757	15.606	18,70%
159.634	23.063	21,25%
239.389	40.011	25,50%
398.777	80.655	29,75%
797.555	199.291	34,00%

Afhankelijk van de relatie van de erfgenaam tot de erflater wordt op de bedragen uit de tabel een factor (met een bepaald percentage) toegepast. De tarieven moeten dus vermenigvuldigd worden met factoren.

Situsbeginsel
Nederland en Spanje hebben met betrekking tot het successierecht geen verdrag ter voorkoming van dubbele belasting gesloten. Bij overlijden heft Spanje belasting over het vermogen dat zich op Spaanse bodem bevindt (woning, banktegoeden, beleggingen etc. ) onder aftrek van de hypotheekschuld. Dit heet het situsbeginsel. Het is wel mogelijk een verzoek ter verrekening van belasting in te dienen bij de desbetreffende Inspectie, in Nederland of in Spanje. Verrekening in Nederland vindt alleen plaats als de belastbare verkrijging boven de Nederlandse vrijstelling uitkomt. Bij overlijden wordt een Nederlander, die minder dan tien jaar in Spanje woonde, fiscaal behandeld als een inwoner van Nederland. Dit houdt in dat de erfgenamen in Nederland belastingplichtig zijn voor de successiewet. In Spanje heffen de autonome regio’s- waarin het onroerend goed zich bevindt- successierechten. Aangezien de regio’s momenteel lagere belastinginkomsten hebben, wordt verwacht dat Spanje haar successierechten gaat verhogen.

Erfenissen in Spanje
Aan de hand van een paar voorbeelden wordt het verschil tussen heffing door Nederland en Spanje duidelijk. Bij de voorbeelden wordt ervan uitgegaan dat het Nederlandse wetsvoorstel voor 2010 ongewijzigd wordt aangenomen.

Voorbeeld 1
Een echtpaar gehuwd in gemeenschap van goederen heeft twee kinderen (ouder dan drieëntwintig jaar), die beiden in Nederland wonen. Het vermogen bestaat uit :

• een tweede woning in Spanje met een waarde van 600.000 euro
• een woning in Nederland met een waarde van 500.000 euro belast met een hypotheek van 100.000 euro en beleggingen ter waarde van 1.000.000 euro.

Het echtpaar is niet-resident in Spanje en één van de ouders komt te overlijden. De erfenis bedraagt dan 1.000.000 euro ( is vijftig procent van het totale vermogen 2.000.000 euro). Stel de partner en de kinderen erven volgens het testament ieder 333.333 euro. De partner en de kinderen moeten over de Spaanse woning in Spanje successierechten betalen. De woning valt namelijk onder het situsbeginsel. In Spanje erven zij per persoon 100.000 euro. Na de vrijstelling van 15.956 euro betaalt een ieder 9.945 euro aan successierechten in Spanje. De kinderen betalen in Nederland ieder 50.367 euro, maar aangezien ze in Spanje ook al successierechten betalen mogen ze dat in mindering brengen. De kinderen zijn dan in Nederland 40.422 euro verschuldigd. Per saldo is er in Nederland én Spanje 110.678 euro verschuldigd.

Overlijden partner	partner	kinderen	Totaal
Successie Spanje	9.945	9.945	29.834
Successie Totaal	9.945	50.367	110.678
Successie Nederland (na vermindering)	0	40.422	80.844

Besparing kan gerealiseerd worden door op de woning in Spanje een zo hoog mogelijke hypotheek te nemen, waarmee het vermogen in Spanje per saldo gereduceerd wordt. Stel dat op de woning in Spanje een hypotheek van 500.000 euro rust en de beleggingen in Nederland 1.500.000 euro bedragen. In deze situatie erft men per persoon in Spanje 33.333 euro waarover in Spanje 1.432 euro successierechten verschuldigd is. De besparing voor de echtgenote bedraagt in totaal 8.513 euro.

Ook het laten participeren van de kinderen in de aankoop van de tweede woning is een reële optie, met een aanzienlijke beperking van successierechten tot gevolg. Als de woning voor vijftig procent (is 300.000 euro) eigendom is van de kinderen erft een ieder 50.000 euro waarover in Spanje in dat geval 3.100 euro aan successierechten verschuldigd is. De besparing in Spanje bedraagt voor de successierechten 6.845 euro per persoon.

Voorbeeld 2
Beide echtgenoten komen (binnen dertig dagen) na elkaar te overlijden. De kinderen erven ieder 1.000.000 euro. In Spanje moeten ze ieder over 300.000 euro successierechten betalen. Na aftrek van de vrijstelling komt dat neer op 53.300 euro per kind. In Nederland dienen de kinderen ieder over 1.000.000 euro een bedrag van 183.500 euro aan successierechten te betalen. Daarop worden de in Spanje betaalde successierechten in mindering gebracht.

Voorbeeld 3
Beide echtgenoten komen (binnen dertig dagen) na elkaar te overlijden, nadat ze inmiddels tien jaar zijn uitgeschreven uit Nederland. De kinderen moeten over de nalatenschap in Spanje ieder 53.300 euro betalen. Op grond van de vrijstelling in Spanje hoeven in Nederland geen successierechten te worden betaald (behalve over de waarde van de Nederlandse woning). Voor de bepaling van de successierechten wordt de marktwaarde van de woning als grondslag genomen. In Spanje wordt over het algemeen de kadastrale waarde aangehouden welke wordt vermenigvuldigd met de factor 1.9. Van dat bedrag wordt tachtig procent genomen en de uitkomst daarvan geldt als waarde voor de successieaangifte.

De kadastrale waarde van de woning bedraagt:
€ 400.000
Vermenigvuldiging:
1,9 x € 400.000 = € 760.000
Toegekende waarde:
80% van € 760.000 = € 608.000

Estateplanning
Indien de vererving plaatsvindt op grond van de ouderlijke boedelverdeling of de (quasi) wettelijke verdeling, dan gaat de Spaanse vakantiewoning volledig naar de langstlevende. De langstlevende krijgt vervolgens een schuld aan de kinderen wegens overbedeling. In Nederland wordt, met betrekking tot de heffing van het successierecht, rekening gehouden met deze schuld. Zoals gezegd kent Spanje daarentegen deze wijze van verdeling niet, waardoor Spanje geen rekening houdt met deze schuld. De kinderen kunnen dus maar één keer gebruikmaken van de vrijstelling in Spanje. Daarnaast vererft het Spaanse vermogen niet in twee delen maar in één keer naar de kinderen, hetgeen tariefsmatig nadeliger is. In dit geval kan dan ook successierecht worden bespaard door de Spaanse vakantiewoning te laten vererven door een vruchtgebruiklegaat voor de langstlevende, waarbij de kinderen reeds bij het eerste overlijden de blote eigenaren worden van de vakantiewoning.

Landendossier
	Meer informatie over de aanschaf en bezit van een (tweede) huis in Spanje

Themapagina
	Meer informatie over erfrecht in verschillende landen leest u op de themapagina: Erfrecht