Nederlandse of Spaanse tarieven

Update november 2011

Sedert 1 januari 2010 is de successiebelasting verlaagd. Het maximale tarief voor belasting op erfenissen gaat in Nederland voor naaste verwanten als partners en kinderen omlaag van zevenentwintig naar twintig procent. Het toptarief voor verwanten zoals neven, nichten en vrienden daalt van de huidige achtenzestig procent belasting naar veertig procent. Tel hierbij op dat deskundigen verwachten dat het tarief in Spanje verhoogd wordt en successierecht is weer een actueel onderwerp.

Voor tweede huizenbezitters in Spanje is het verstandig om de nieuwe situatie nog eens naast de Spaanse tarieven te leggen. 

Waarschijnlijk stelt u het nadenken over uw overlijden het liefst zo lang uit. Ten onrechte echter, want het vermogen dat u nalaat en dat u deels in Spaans onroerend goed geïnvesteerd heeft, wordt bij uw overlijden belast door de successiebelasting. Hetzij alleen het Spaanse successierecht, hetzij zowel het Spaanse-, als Nederlandse successierecht/belasting.

Nationaliteit
Een Nederlandse erflater, die minder dan tien jaar in het buitenland woonde, wordt beschouwd als een inwoner van Nederland. Dit houdt in dat de erfgenamen in Nederland belastingplichtig zijn voor de successiewet. Woonde de erflater meer dan tien jaar in het buitenland, dan kon het nog steeds voorkomen dat over bepaalde in Nederland achtergebleven vermogensbestanddelen (onder andere onroerend goed) recht van overgang moest worden betaald. Voormeld recht van overgang is echter per 1 januari 2010 afgeschaft. Zelfs als de Nederlandse erflater van nationaliteit is veranderd, niet meer in Nederland woonachtig is en geen vermogen meer heeft in Nederland, bestaat de mogelijkheid dat erfgenamen belast worden voor de successiebelasting in Nederland. De erflater wordt namelijk nog een jaar na zijn vertrek uit Nederland als inwoner van beschouwd.

Nederland en Spanje hebben geen verdrag ter voorkoming van dubbele gesloten met betrekking tot de successiebelasting. Het is wel mogelijk een verzoek ter verrekening van belasting in te dienen bij de desbetreffende inspectie, hetzij in Nederland, hetzij in Spanje. Een dergelijk verzoek wordt meestal gehonoreerd.

Boetes
Volgens de Spaanse Successiewet 1987 (Ley del Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones) wordt recht van successie geheven over de waarde van alles wat erfgenamen volgens het erfrecht (wereldvermogen) verkrijgen door het overlijden van iemand (erflater). Hierbij dient in ieder geval de erfgenaam in Spanje te wonen. De nationaliteit van zowel de erflater als erfgenaam is niet van belang. Als de erfgenamen niet in Spanje wonen, zijn zij geen successierecht in Spanje verschuldigd behalve over in Spanje "gewortelde" vermogensbestanddelen, zoals bijvoorbeeld onroerend goed.

In Spanje is de methode in zwang om het overlijden viereneenhalf jaar te ‘vergeten’ en dan pas het onroerend goed op naam van de erfgenamen te stellen. Dit is niet aan te raden, aangezien de Spaanse fiscus hier zeer alert op is en hoge boetes oplegt!

U moet ook oppassen met het gebruikmaken van een altijddurende (notariële) volmacht, na overlijden van de volmachtgever. Een dergelijke volmacht eindigt namelijk bij het overlijden van de volmachtgever. Wat voorkomt is de volgende situatie: bij leven stellen bijvoorbeeld twee echtlieden ieder een volmacht op, waarbij zij elkaar over en weer machtigen om te allen tijde te beschikken over elkaars vermogensbestanddelen (inclusief goed). Vervolgens overlijdt één van de volmachtgevers, maar dit wordt niet gemeld – wat dus wél moet. De overgebleven gevolmachtigde verkoopt het onroerend goed, behorende tot de nalatenschap van erflater. De verkoopprijs van het onroerend goed wordt daarna overgemaakt naar een land buiten Spanje, wat in eerste instantie lucratief lijkt voor ondermeer niet-residenten. Als de Spaanse fiscus echter, of één van de overige erfgenamen van erflater, hier weet van krijgen, is het mogelijk dat genoemde transactie wordt teruggedraaid, met alle moeilijkheden van dien, en dat tevens zware sancties (boetes) volgen van de Spaanse fiscus. 

Tarieven
De tarieven voor het successierecht lopen voor echtgenoten en kinderen vanaf 7,65 procent tot 40,8 procent. Voor ooms, tantes, neven en nichten lopen de tarieven vanaf 12,15 procent tot 64,8 procent en voor niet-verwanten vanaf 15,3 procent tot 81,6 procent. De tarieven zijn afhankelijk van het geërfde vermogen en van het eigen vermogen van de erfgenamen. Voor de tarieven van het successierecht maakt het geen verschil of u resident of niet-resident bent. 

Vrijstellingen
Vrijstellingen en aftrekposten ter berekening van het successierecht zijn grotendeels voorbehouden aan residenten (fiscaalingezetenen). Deze vrijstellingen omvatten onder andere:

• voor de echtgenoot, ouders, kinderen en broers en zussen bedraagt de vrijstelling ongeveer 16.000 euro per erfgenaam; als de erfgenaam nog niet eenentwintig jaar oud is, kan de vrijstelling oplopen tot maximaal 48.000 euro;
• voor ooms, tantes, neven en nichten bedraagt de vrijstelling de helft van de genoemde vrijstelling, ongeveer 8.000 euro; voor overige familieleden en niet-verwanten bestaat geen vrijstelling!;
• voor wat betreft de eigen woning in Spanje, waarin de erflater zijn permanent verblijf had, bestaat de volgende vrijstelling:

Echtgenoot en kinderen (zij dienen residenten te zijn!) hebben een vrijstelling van vijfennegentig procent voor wat betreft de marktwaarde van de woning met een maximum van 120.000 euro (voor Andalusia geldt een percentage van 99,9 procent). Dit echter onder de voorwaarden:

1. de erfgenamen moeten tenminste de laatste drie jaar officieel Spaans resident geweest zijn;
2. de woning moet tenminste de laatste drie jaar de hoofdverblijfplaats van erflater geweest zijn;
3. de erfgenamen mogen deze woning niet verkopen binnen tien jaar na het overlijden van erflater, anders vervalt de vrijstelling.
   Deze vrijstelling geldt ook voor broers en zussen ouder dan vijfenzestig jaar, die gedurende de laatste twee jaar voorafgaand aan het overlijden, bij erflater hebben ingewoond.

Zonder vrijstellingen
Zonder verdere vrijstellingen worden onder andere belast:

• onroerend goed (anders dan de eigen woning), met de hoogste waarde, marktwaarde of kadastrale waarde (valor catastral), op het moment van erflaters overlijden;
• persoonlijke bezittingen – waaronder inboedel en kleding (ajuar) – worden gewaardeerd tegen drie procent van de waarde van het onroerend goed (eventuele waardevolle schilderijen en antiek worden apart gewaardeerd tegen marktwaarde);
• auto’s, vaartuigen en vliegtuigen worden apart tegen marktwaarde gewaardeerd op erflaters sterfdatum;
  waardepapieren, zoals aandelen en obligaties, worden ook gewaardeerd tegen marktwaarde op het moment van erflaters overlijden;
• uitkeringen uit (levens-) verzekeringen worden opgeteld bij het verkregene: erflaters kinderen hebben een vrijstelling van 9.000 euro; voor erflaters echtgenoot geldt dat de helft van de waarde van de verzekering bij het erfdeel wordt opgeteld, bij een vrijstelling van eveneens 9.000 euro, en dat de andere belast wordt als vermogenswinstbelasting;
• banksaldi en dergelijke worden belast voor het saldo (van de diverse rekeningen) op de sterfdag van erflater.

Schulden van erflater mogen vanzelfsprekend worden afgetrokken van de waarde van de nalatenschap, evenals de laatste ziektekosten van erflater en zijn begrafenis- of crematiekosten. Daarnaast is het zo dat alle Spaanse autonome regio’s tot op zekere hoogte kunnen afwijken van de regels, gegeven door het centrale gezag in Madrid. Hierdoor kunnen in sommige gebieden andere tarieven gelden voor het successierecht en andere vrijstellingen. Een voorbeeld hiervan is het vrijstellingspercentage voor onroerend goed, welke door Andalusia is opgetrokken tot 99,9 procent.

Verhoging
De kans is groot dat de successierechten in de nabije toekomst worden verhoogd. De meeste autonome regio’s kampen met tegenvallende belastinginkomsten. Om deze reden hebben zij bij de centrale overheid aangeklopt voor meer geld. Madrid heeft dit geweigerd met onder andere het argument dat de autonome regio’s de soms royale vermindering van de successierechten maar moeten bijstellen om zo meer belastinginkomsten te verkrijgen. In onder andere de autonome regio’s Andalusië, Catalonië en de Canarische eilanden worden ongehuwde samenwonenden (man/vrouw; man/man; vrouw/vrouw – waaronder de in Nederland geregistreerde partners) net als in Nederland min of meer gelijk gesteld aan gehuwde partners(man/vrouw). Dit resulteert in veel lagere tarieven op fiscaal gebied. Voorwaarden hiervoor zijn dat zij staan ingeschreven in het ‘Registro de parejas de hecho’ en dat tenminste één van de partners in de bepaalde regio staat ingeschreven als resident. Sinds 3 juli 2005 worden in Spanje de buiten Spanje gesloten ´homohuwelijken´ erkend en wel met terugwerkende kracht. Deze huwelijken worden juridisch en fiscaal gelijkgesteld aan gehuwde partners (man/vrouw).

Dit artikel is geschreven door mr. Rolf Bakker, verbonden aan Raadgevendbureau Florin Wish

Landendossier
	Meer informatie over de aanschaf en bezit van een (tweede) huis in Spanje

Themapagina
	Meer informatie over erfrecht in verschillende landen leest u op de themapagina: Erfrecht