België, tussen twee vuren

Hoezeer is de geschiedenis van de Belgen eigenlijk verbonden met die van Nederland en hoe heldhaftig is die geschiedenis? De Spanjaarden hebben in hun strijd tegen de Geuzen in elk geval weinig te vrezen van de Belgen en hetzelfde geldt eeuwen later voor de Fransen. Belgen vechten tijdens de Slag om Waterloo zowel voor als tegen Napoleon. Het lijkt hun eeuwige dilemma, want de Belgen hebben door de eeuwen heen tussen twee vuren gezeten.

Net als veel andere volkeren, worden ook de Keltische Belgae, zoals de Romeinen de Belgen aanduiden, door de legioenen van Julius Caesar onderworpen. De strijd tegen de Belgen wordt door Caesar uitvoerig beschreven in zijn boek ‘De bello Gallico’. Het moet een zware en zeer bloederige oorlog zijn geweest, die de Romeinen niet zonder slag of stoot hebben gewonnen. Het gebied is een probleem, stamhoofd Ambiorix bezoemt de Romeinen angst in. Rond de jaartelling wordt het gebied een Romeinse provincie, waarna het zich langzaam begint te ontwikkelen. Plaatsen als Tongeren en Doornik zijn in deze periode ontstaan. Rond driehonderd wordt Belgica gesplitst in Belgica Prim (zuidoosten) en Belgica Secunda (westen).

Ketters
In het jaar achthonderd maakt ook België deel uit van het grote rijk van Karel de Grote. Na de dood van Lodewijk de Vrome, Karels opvolger, wordt het rijk in drieën verdeeld. Het westelijk deel van het huidige België behoort dan tot West-Francië, het oostelijk deel tot Midden-Francië en de Schelde is de grens. Het noordelijke deel van Midden-Francië (Lotharingen) wordt in de tweede helft van de tiende eeuw verdeeld in Neder- en Opper-Lotharingen. Het oostelijke deel van het huidige België behoort tot Neder-Lotharingen. Vanaf het einde van de negende eeuw verliest de koning in West-Francië (Frankrijk) zijn macht en in deze tijd worden de grondslagen gelegd van het hertogdom Brabant, het graafschap Henegouwen en het graafschap Vlaanderen. Andere Lotharingse vorstendommen zijn Limburg, Loon, Luxemburg, Namen en Bouillon. In 1555 komt in Spanje Filips II aan de macht. Filips II maakt zich grote zorgen over het groeiend aantal protestanten in de Nederlanden. In zijn ogen zijn het ketters, afvalligen van het ware katholieke geloof. In 1566 heeft de Beeldenstorm plaats, protestanten slaan de heiligenbeelden in kerken kapot. De hertog van Alva moet orde op zaken stellen en de opstandelingen, die onder leiding staan van Willem van Oranje, een lesje leren. Het leidt het begin in van de Tachtigjarige Oorlog.

Successieoorlog
Na de inname van Den Briel in 1572 door de watergeuzen, kiezen ook andere steden steeds vaker de kant van de Prins van Oranje. Het gebied van de opstand wordt steeds groter. In 1581 zeggen deze gewesten dat Filips II niet langer hun koning is. In 1609 wordt het Twaalfjarig Bestand van kracht, maar de oorlog eindigt pas met de Vrede van Munster in 1648, waarbij de Zuidelijke Nederlanden Noord-Brabant, Zeeuws-Vlaanderen en een groot deel van de Landen van Overmaze verliezen. Sinds 1635 zijn de Zuidelijke Nederlanden regelmatig in oorlog met Frankrijk. Deze strijd wordt voornamelijk op Belgisch grondgebied uitgevochten. Na de Vrede van Utrecht, in 1713, worden de Zuidelijke Nederlanden toegewezen aan de Oostenrijkse keizer Karel VI. Na diens dood breekt de Oostenrijkse Successieoorlog uit en ook die wordt uitgevochten op Zuid-Nederlands grondgebied. In 1789 heeft de Brabantse Omwenteling plaats, waarna de Staten-Generaal het jaar daarop de onafhankelijkheid uitroept van de Verenigde Belgische Staten, een statenbond met weinig bevoegdheden. Twee jaar later vallen de Fransen binnen.

Agressie
In 1795 worden de Zuidelijke Nederlanden als Belgische departementen bij de Franse Republiek ingelijfd. Gedurende de Franse overheersing wordt de textielindustrie gemechaniseerd en worden er fabrieken gebouwd. Het Frans wordt de officiële taal. De Belgen lijken verdeeld door pro- en anti-Franse sentimenten. Dit komt duidelijk tot uiting tijdens de Slag bij Waterloo waar Belgen zowel met als tegen Napoleon vechten. Reeds voor deze legendarische veldslag neemt Groot-Brittannië het initiatief om de Zuidelijke Nederlanden (België, de provincie Limburg en Luxemburg) en de Verenigde Provinciën in de toekomst te laten samensmelten. Een Verenigd Koninkrijk der Nederlanden zou beter bestand zijn tegen de Franse agressie.

Één
Na het Waterloo van Napoleon wordt de eenwording inderdaad realiteit. Maar lang duurt dit verstandshuwelijk niet. Tijdens het congres van Wenen in 1815 worden de Belgische en de Nederlandse provincies in één staat onder de Nederlandse koning Willem I verenigd. Economisch gaat het de Belgen vanaf dan voor de wind, maar toch groeit de onvrede. In 1828 verenigen katholieke en liberale Belgen zich om een gemeenschappelijk eisenprogramma op te stellen en twee jaar later breekt in Brussel de revolutie uit. België scheidt zich af van de noordelijke provincies en wordt een onafhankelijke constitutionele monarchie met de Duitse prins Leopold van Sachsen-Coburg en Gotha als koning. In 1865 wordt hij opgevolgd door zijn zoon Leopold II. Om de aanvoer van grondstoffen te verzekeren en economische onafhankelijkheid te waarborgen, ontstaan er koloniale aspiraties.

Kongo
Leopold II wordt in 1885 staatshoofd van Kongo, dat in 1908 aan België wordt overgedragen. Als op 28 juni 1914 in Sarajevo de Oostenrijkse troonopvolger aartshertog Frans-Ferdinand door een Serviër wordt doodgeschoten, besluit België te mobiliseren om de grenzen te verdedigen. België wil koste wat kost neutraal blijven, maar de Duitsers eisen voor hun troepen doortocht over Belgisch grondgebied. De Belgen weigeren, waarna het Duitse leger binnenvalt. Luik, Brussel en Antwerpen vallen in Duitse handen en koning Albert I trekt zich tot de IJzerlinie, waar de Belgen vier lange jaren stand weten te houden. Hiervoor betaalt het land echter een zeer zware tol. Bij de verkiezingen van 1919 verliezen de katholieken hun machtspositie.

Federaal
Na de oorlog volgen moeilijke jaren. De internationale economische malaise gaat ook aan België niet voorbij en de macht van de socialisten groeit. Als de dreiging vanuit het oosten - Hitler-Duitsland - toeneemt, profileert België zich wederom als neutraal land. Het mag niet baten, want opnieuw vallen Duitse soldaten binnen. Op 28 mei 1940, achttien dagen na de inval, besluit koning Leopold III tot overgave. De vorst blijft in België en wordt na de oorlog prompt beschuldigd van collaboratie. In 1951 doet hij afstand van de troon. Na zijn dood in 1993 werd Boudewijn opgevolgd door zijn jongere broer Albert II. Het economisch herstel na de oorlog verliep vlot. Het dekolonisatieproces dat na de oorlog in volle gang is, leidt er toe dat Belgisch Kongo in 1960 onafhankelijk wordt. De strijd tussen Wallonië en Vlaanderen blijft een groot struikelblok in de politiek. Pas in 1993 vindt men een oplossing in die zin dat België in dat jaar een federale staat wordt.

Terug naar Factsheet België

Landendossier
	Meer informatie over de aanschaf en bezit van een (tweede) huis in België